01 03 2008

hz lokmanın oguluna ögütleri dk.develi.kayseri

  1. HAZRET-İ LOKMAN'IN OĞLUNA ÖĞÜTLERİ

     

    Hazret-i Lokman ilim ve hikmetiyle dillere destan bir zattır. Bunun içindir ki, kendisine Lokman Hakîm, denmiştir. Hz. Lokman, ismi Kur'ân'da da geçen, peygamber veya veli olduğu hakkında kesin bir bilgi bulunmayan bir mânâ büyüğüdür.

    İslâm tarihinde Hazret-i Lokman'ın hikmetli sözleri, vecizeleri, öğütleri ve tavsiyeleri meşhurdur.

    Hafs bin Ömer'in rivayetine göre, Hz. Lokman yanına bir torba hardal tanesi koyarak oğluna öğüt vermeye başlar. Her öğüt verdikçe torbadan bir hardal çıkarır. Sonunda torbadaki hardal tükenir ve oğluna da şöyle der:

    "Ey oğul, sana o kadar öğüt verdim ki, şayet bu öğütler bir dağa verilseydi, dağ yarılırdı."

    Hz. Lokman'ın Saran ismindeki bu oğlu babasının verdiği bütün öğütlere uymuştu.12

    Lokman Aleyhisselâmın hikmetli sözlerinin asıl kaynağı Kur'ân-ı Kerimdir.

    O halde Kur'ân-ı Kerimde yer alan bu öğütler tefsirlerde de genişçe bulunur. Cenab-ı Hak, Hazret-i Lokman'ın dilinden bu sözleri şu âyetlerle (meâlen) beyan buyurur:

     

    12.    ibni Kesîr Tercümesi, 12:6409.

     

    Allah'a ortak koşma

    "Hani Lokman oğluna öğüt verirken demişti ki, 'Oğlum (ey oğul!) Allah'a ortak koşma. Muhakkak ki şirk pek büyük bir zulümdür.

     

    Allah her yaptığını ortaya çıkarır

    "Oğlum, eğer yaptığın iş hardal tanesi kadar bile olsa ve bir taş içine girse, Allah onu ortaya çıkarır. Muhakkak ki, Allah en gizli işleri bütün inceliğiyle bilir, O her şeyden hakkıyla haberdardır.

     

    Namazını dos doğru kıl

    "Oğlum, namazını dos doğru kıl. İyiliği tavsiye et, kötülükten sakındır. Başına gelene sabret. Şüphesiz ki bunlar uğrunda azim ve sebat edilmeye değer işlerdendir.

     

    Kasılarak yürüme, yavaş konuş

    "Gururlanıp insanlardan yüzünü çevirme. Yeryüzünde kasılarak yürüme. Çünkü Allah büyüklük taslayan ve övünenleri sevmez.

    "Yürüyüşünde mutedil ol. Sesini alçalt. Seslerin en çirkini, şüphesiz ki, eşeklerin sesidir."13

     

    13.   Lokman Sûresi, 13-20.

     

    TEFSİRDEKİ ÖĞÜTLER

    Hazret-i Lokman'ın Kur'ân'da geçen öğütleri,  aynı sûrenin tefsirlerinde genişletilerek verilir. Hazret-i Lokman'ın tefsirlerde geçen öğütlerinden ve hikmetli sözlerinden bazıları şöyledir:

     

    Takvayı esas al

    Ey oğul!

    Takvayı kendin için kârlı bir ticaret olarak kabul et. Çünkü böyle ticaretler sonsuz kazançlar temin eder.

     

    Merasimlere katıl

    Ey oğul!

    Cenaze merasimlerine katıl. Düğün merasimlerinden de uzak durmaya çalış. Çünkü cenaze sana âhireti hatırlatır; düğün ise dünyaya çeker.

     

    Horozdan geri kalma

    Ey oğul!

    Horozdan daha geri kalma. Çünkü sen uykunun derinliklerinde iken, o dünyayı sese vererek insanları uykudan uyandırmaya çalışır.

     

    Tevbeyi geciktirme

    Ey oğul!

    Tevbeyi geciktirme. Çünkü ölüm ansızın geliverir.

     

    Cahille dost olma

    Ey oğul!

    Cahil kimselerle dostluk kurma. Çünkü onunla dost olursan, kendi yaptıklarını senin hoş karşıladığını sanar.

     

    Allah'tan kork

    Ey oğul!

    Allah'tan hakkıyla kork. Kalbinin bozuk olduğunu bildiğin halde başkalarının sana saygı göstermesi için takva ehli olduğunu ihsas ettirme.

     

    Susmak altındır

    Ey oğul!

    Şimdiye kadar susmaktan dolayı hiç pişmanlık duymadım. Çünkü söz gümüşse, sükût altındır.

     

    Günahlardan sakın

    Ey oğul!

    Kötülük ve günahlar senden sakındığı gibi, yani işlemedikçe sana dokunmadığı gibi, sen de onlardan sakın. Çünkü kötülük kötülüğü, günah da günahı çeker.

      

    İlim meclislerine katıl

    Ey oğul!

    Âlimlerin meclisinde bulun. Hikmet ehlinin sohbetlerini dinle. Çünkü Allah kuru toprağı yağmurla nasıl canlandırırsa, ölmüş kalbleri de hikmetli sözlerle öyle diriltir."14

     

    14.   Tefsîrü's-Sâvî, 3:255-256.

     

    Yalandan sakın

    Ey oğul!

    Allah, yalancının yüz suyunu kurutur, haya duygusunu giderir. Ahlâksız kimsenin de sıkıntısı hiç eksik olmaz.

     

    Ahmak adamdan uzak dur

    Ey oğul!

    Kayaları uzaklara taşımak, ahmak adama laf anlatmaktan daha kolaydır.

     

    Kendi işini kendin gör

    Ey oğul!

    Cahili vasıta olarak kullanmaktan, işini gördürmekten uzak dur. Şayet akıllı birisini bulamazsan kendi işini kendin gör.

     

    Kendi milletinin kızıyla evlen

    Ey oğul!

    Kendi milletinden olmayan bir kızla evlenme. Aksi takdirde çocukların ileride sıkıntıdan kurtulamazlar.

    Ey oğul!

    Öyle bir zaman gelecek ki, sabırlı insanların bile yüzü gülmez olacaktır.

     

    Allah'ın anıldığı meclislere katıl

    Ey oğul!

    Katılacağın meclisleri kendin ara bul. Allah'ın anıldığı meclisleri bulunca hemen oturuver. Çünkü âlim isen ilmin artar, cahil isen yeni bir şeyi öğrenmiş olursun. Oraya inen rahmetten sen de payını alırsın. Allah'ın anılmadığı meclislere hiç katılma. Çünkü âlim de olsan, cahil de olsan zarar görürsün. Ayrıca oraya inecek olan İlâhî gazaptan sen de nasibini alırsın.

    Ey oğul!

    Sofrana takva ehli mü'minleri davet et.

     

    Tecrübe sahipleriyle istişare et

    Ey oğul!

    Her işinde ilim ve tecrübe sahibi kimselerle istişare et, onların fikrini almaya çalış.

     

    Takvadan bir gemi edin

    Ey oğul!

    Dünya dipsiz bir denizdir. Onda niceleri boğulmuştur. Bunun için takvadan bir gemi edin. İçine îmânı yükle. Tevekkül yelkeniyle açıl. Ancak bu şekilde selâmetle yol alır, sahile çıkarsın.

     

    Kötü komşudan uzak dur

    Ey oğul!

    Nice ağır yükler taşıdım. Fakat kötü komşu kadar ağır bir yüke rastlamadım. Nice acılar tattım, fakat fakirlikten daha şiddetli bir acı tatmadım.

     

    İlimden nasibini al

    Ey oğul!

    İnsan fakir de olsa ilim ve hikmetiyle hükümdarların meclisinde yer alır.

     

    Arkadaş seçimine dikkat et

    Ey oğul!

    Birisiyle dostluk kurmak istiyorsan, önce onu öfkelendirecek bir şey yap. Şayet öfkeli iken sana insaflı davranırsa ona yaklaş, insafsız davranırsa uzak dur.

     

    Âhirete hazırlan

    Ey oğul!

    Dünyaya geldin geleli âhirete doğru yol alıyorsun. Bunun için âhiret yurdu, sana dünya yurdundan daha yakındır.

     

    Dilini duaya alıştır

    Ey oğul!

    Dilini 'Allah'ım, beni affet' demeye alıştır. Çünkü öyle anlar vardır ki, o saatlerde Allah duaları reddetmez, istediğini ihsan eder.

     

    Borçlanmaktan uzak dur

    Ey oğul!

    Borçlanmaktan uzak dur. Çünkü borç, seni gündüz zillete sürükler, gece de üzüntüye boğar.

     

    Günah işlemeye cesaretin olmasın

    Ey oğul!

    Allah'tan öyle bir şey iste ki, günah işlemeye cesaretin olmasın. Ve Allah'tan öyle kork ki, rahmetinden hiçbir zaman ümidin kesilmesin.

     

    Önce selâm ver

    Ey oğul!

    Bir cemaatin bulunduğu yere gittiğin vakit, önce onlara İslâmın okunu at, yani selâm ver. Sonra bir köşeye otur, onları konuşuyor halde görmedikçe sen de konuşma. Şayet Allah'ın zikrine dalacak olurlarsa sen de onlara katıl. Fakat başka bir söze geçerlerse oradan ayrıl.

     

    Kendini anla

    Ey oğul!

    İki dünyada mes'ut olmak istiyorsan, kendini anla. Okuyup bilgili olmaya çalış. Çalış ki, bilenle bilmeyen bir olmaz.

     

    Tembel olma

    Ey oğul!

    Tembel olma. Tembellik bedbahtlık alâmetidir.

     

    Acele etme

    Ey oğul!

    Acele etme, acele şeytan işidir.

     

    Güler yüz göster

    Ey oğul!

    Ahlâkını düzelt. Dostuna da, düşmanına da güler yüz göster. Ancak değerin ve itibarın kırılacak derecede hareket etme.

     

    Orta yolu tut

    Ey oğul!

    Her şeyin hayırlısı olan orta yolu tercih et.

     

    Yolda dikkatli yürü

    Ey oğul!

    Yolda yürürken yüzünü gözünü oraya buraya çevirme ki, gönlün vesvesede kalmasın.

     

    Mecliste önce oturma

    Ey oğul!

    Bir cemaat içinde bulunduğunda onlar ayakta iken oturma. Oturdukları zaman sen de oturuver.

     

    Yollara tükürme

    Ey oğul!

    Bıyık ve sakalınla oynama. Parmağını burnuna sokma. Yollara tükürme, sesli sümkürme. Elinle sinek kovalamayı terk et.

     

    Az konuş

    Ey oğul!

    Sükût ve teenni ile hareket et. Az konuş. Çok konuşmak, yanılmaya sebeptir.

     

    Sözü fazla dağıtma

    Ey oğul!

    Konuşurken sözü fazla dağıtma. Aksi takdirde şerefine zarar gelir. Konuşurken başkalarını utandırma. Kaş göz işareti yapma.

    Güzel ve lâtif sözleri duymaya çalış. Fazla hayrete düşme. Sözün tekrarlanmasını isteme. İnsanları güldürecek ve kendini maskara edecek sözlerden sakın.

    75
    0
    0
    Yorum Yaz